Jun
3
Bakteryjne ZOMR część II
Filed Under Pediatria | Leave a Comment
Czynniki predysponujące wcześniaki do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych:
a) noworodki, wcześniaki:
- niedojrzałość i mała masa urodzeniowa,
- zamartwica,
- urazy okołoporodowe,
- wady wrodzone OUN, szczególnie otwarte przepukliny,
- szeroka antybiotykoterapia,
b) u nowordków matek z zakażeniem:
- dróg moczowych,
- dróg rodnych (E.coli, grzybica),
- owodni,
- przedczesne odpłynięcie wód płodowych
c) (fizjologicznie):
- zwiększona przepuszczalność bariery krew-mózg (im młodszy wcześniak tym bardziej),
- słabo rozwinięty układ odpornościowy.
2 typy zapaleń noworodków:
1. Postać wczesna: u noworodków, gdy objawy są w pierwszych 7 dniach po urodzeniu (zakażenie w łonie matki lub przy porodzie).
2. Postać późna: u noworodków objawy występują po 7 dniach po urodzeniu.
Patogeneza i patofizjologia bakteryjnego ZOMR:
1. Zakażenia górnych dróg oddechowych.
2. Bakteriemia.
3. Przedostanie się bakterii do płynu mózgowo-rdzeniowego i kolonizacja opon.
4. Stany zapalne opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu.
· Objawy kliniczne:
- gorączka,
- wymioty,
- zaburzenia świadomości,
- ból głowy,
- drgawki,
- nadmiernie uwypuklone lub tętniące ciemię,
- objawy oponowe,
- drżenia mięśniowe, wzmożone napięcie mięśniowe, odgięciowe ułożenie,
- zmiany skórne – głównie w etiologii meningokokowej, tworzą one zatory ® objawy skazy krwotocznej, wybroczyny.
Jeżeli objawy nie będą pasować do choroby, to robić nakłucie.
Noworodki:
- Ż temperatury,
- mała aktywność, apatia,
- senność,
- Ż łaknienia i pragnienia, nie chce ssać, jeść,
- objawy ze strony OUN: drżenia kończyn nasilają się, oczopląs, osłabienie lub wzmożonie napięcia mięśniowego (hipotonia lub hipertonia), zez,
- dłużej trwa choroba – opistotonus.
Niemowlęta:
- wysoka gorączka, może być septyczna,
- wymioty,
- bóle głowy (u dzieci, które już mówią; nieraz tak silne, że nie mogą ruszać głową na boki),
- zaburzenia świadomości,
- senność aż do śpiączki,
- przeczulica,
- charakterystyczny płacz,
- drgawki uogólnione kloniczno-toniczne.
· Zaburzenia świadomości – od płytkich do głębokich, wszystkie dzieci (?).
· Bóle głowy – u dzieci starszych. W zapaleniu limfocytarnym – bardzo boli, wymioty nasilone, objawy oponowe nie muszą być.
· Drgawki – częsty objaw, szczególnie w okresie niemowlęcym. Po ich opanowaniu wykonujemy nakłucie lędźwiowe, szczególnie jeżeli wystąpiły po raz pierwszy.
· Ocena ciemienia przedniego – tylko wtedy, gdy jest ono jeszcze duże. Jego uwypuklenie lub tętnienie świadczy o wzmożonym ciśnieniu wewnątrzczaszkowym. We wczesnym okresie choroby lub jeżeli w przebiegu zapalenia dochodzi do odwodnienia (np. wymioty), to ciemię może być normalne a nawet zapadnięte (ale wtedy mamy też inne objawy odwodnienia).
· Objawy oponowe:
- sztywność karku,
- objawy Brudzińskiego górny i dolny,
- objaw Kerniga
Jeżeli ich nie ma, to wcale nie świadczy, że nie ma ZOMR, szczególnie w przypadkach zapalenia limfocytarnego. Odwrotnie – może być zaznaczona sztywność karku po nakłuciu lędźwiowym bez ZOMR.
odgięciowe ułożenie.
· Zmiany skórne:
Głównie etiologia meningokokowa – zatory bakteryjne, wybroczyny, wylewy krwawe do skóry, martwica skóry. Zespół Waterhouse’a-Friderichsena – bardzo duża śmiertelność, wybroczyny na kończynach i tułowiu
· Inne objawy:
- przeczulica – nadmierna reakcja na bodźce zewnętrzne,
- krzyk mózgowy – charakterystyczny płacz o wysokich tonach.
Przy nakłuciach lędźwiowych nigdy nie wyciągać szybko igły. Powoli upuszczać płyn.
Badania laboratoryjne:
Najpierw należy zadbać o chorego, gł. o spadek temperatury i nawodnienie, a dopiero potem badanie.
a) płyn mózgowo-rdzeniowy:
- bad. ogólne,
- bad. bakteriologiczne,
- + wirusologiczne jeżeli podejrzenie limfocytarnego (wyniki dopiero po 3 tygodniach),
b) krew:
- morfologia,
- rozmaz,
- OB,
- białka ostrej fazy,
- bad. bakteriologiczne (na szczycie gorączki),
c) mocz:
- bad. ogólne,
- bad. bakteriologiczne,
d) wymaz z gardła – badanie bakteriologiczne,
e) wymaz z odbytu – badanie bakteriologiczne,
f) wymaz ze skóry, okolicy pępka – badanie bakteriologiczne (szczególnie noworodki i niemowlęta),
g) układ krzepnięcia – gdy widzimy zmiany w hemostazie, we wstrząsie, kwasica.
· Krew:
- anemizacja,
- leukocytoza lub leukopenia,
- przesunięcie w lewo (niekiedy aż do promielocyta w rozmazie),
- przewaga limfocytów,
- ziarnistości toksyczne w granulocytach,
- białka ostrej fazy,
- OB (z reguły przyspieszone ?).
Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego:
1. Przeciwwskazania:
a) wzmożone ciśnienie wewnątrzczaszkowe (obrzęk mózgu) ® mannitol dla obniżenie + dno oka,
b) anomalie rozwojowe układu nerwowego, przepukliny rdzeniowe,
c) przewlekłe stany zapalne okolicy lędźwiowej.
2. Badanie (norma):
- wodojasny,
- przejrzystość zupełna,
- cytologia: 2 rodzaje komórek limfocyty i monocyty w ilości 3-5 w 1 mm3 (u noworodka może być więcej)
- białko: noworodki 20-150 mg%, (40-100 ?) (w pierwszych dniach nawet do 160)
1-3 m-c życia 20-100 mg%,
ł 3 m-c życia < 40 mg%,
- glukoza: 2/3 stężenia w surowicy,
- chlorki: 120-180 mmol/l (430-660 mg%),
- odczyny globulinowe: Nonne-Apelta i Pandy’ego
fizjologicznie mogą być (+) u noworodków w pierwszych 3 m-cach życia.
3. Odchylenia od normy:
- ksantochromiczny – obecność bilirubiny (np. w wyniku krwotoku do OUN i nadmiernej hemolizy),
- czerwony – krwawienie do OUN lub skrwawiony (źle zrobiona punkcja),
- stężenie glukozy spada w zapaleniach bakteryjnych (nawet do 0), gruźliczych i grzybiczych,
a) zapalenie bakteryjne:
- duża cytoza,
- komórki wielojądrzaste,
- płyn mętny, ropa,
- białko wysokie,
- cukier niski,
b) zapalenie limfocytarne – wirusowe:
- w pierwszych dniach może być przesunięcie w lewo.
Powikłania bakteryjnego ZOMR:
1. Zapalenie wyściółki komór mózgowych (głównie noworodki – śmierć lub wodogłowie).
2. Wodogłowie, ropogłowie (zakażone wodogłowie).
3. Wodniaki / ropniaki podtwardówkowe.
Gromadzenie się płynu w przestrzeni podtwardówkowej ® ucisk mózgu ® drgawki, objawy ogniskowe. Zazwyczaj dochodzi do samoistnej resorpcji. Czasami wymagają neurochirurgii.
4. Ropień mózgu.
5. Zakrzepy naczyń żylnych opony twardej.
6. Zarostowe zapalenie pajęczynówki.
Inne:
7. Upośledzenie słuchu.
8. Głuchota.
9. Zmiany charakterologiczne.
10. Padaczka.
11. Zaburzenia w rozwoju psychicznym i psychosomatycznym.
Comments
You must be logged in to post a comment.