Leczenie dyspepsji i biegunek bez odwodnienia ostrych:
· dieta,
· płyny glukozowo-elektrolitowe (Gastrolit) 150-200 ml/kg mc/dobę,
I. doba:
a) mleko modyfikowane,
b) dopajanie płynami glukozowo-elektrolitowymi lub płynami obojętnymi,
NIE kleiki ryżowe i marchewkowe,
II. doba:
jw., ale pokrywamy kalorycznie w wartości podstawowej przemiany materii (60 kcal/kg mc/dobę),
III. doba i dalej:
pokrywamy zapotrzebowanie energetyczne właściwe dla wieku dziecka.

Leczenie biegunek ciężkich:
1. Wyrównanie zaburzeń kwasowo-zasadowych i wodno-elektrolitowych:
a) odwodnienie izotoniczne:
- płyny glukozowo-elektrolitowe (5% Glc i 0.9% NaCl) w stosunku 2:1,
- wyrównanie niedoborów wody w ciągu 24 godzin,
b) odwodnienie hipotoniczne:
- płyny glukozowo-elektrolitowe w stosunku 1:1,
- niedobory wody uzupełnione w ciągu 24 godzin,
- niedobory Na uzupełniane w 1 dobie o 50%, wzrost poziomu Na nie może być większy niż o
10 mEq/l/dobę,
c) odwodnienie hipertoniczne:
- niedobory wody wyrównywane w ciągu 48 godzin,
- 5% albuminy 10 ml/kg mc/dobę,
- płyny zawierające ok. 30 mmol/l Na+ ® 5% Glc i 0.9% NaCl w stosunku 4:1,
d) wyrównywanie kwasicy:
- podaż NaHCO3 wg. wzoru BE x MC x 0.3 + ? ml 8.4% NaHCO3 (BE – niedobór zasad),
- ogólnie 1 ml/kg mc rozcieńczone wodą destylowaną w stosunku 4:1 ?,
- na początku podajemy 50% niedoboru obliczonego,
e) wyrównywanie niedoboru K+:
- rozpocząć po uzyskaniu diurezy,
- spadek pH o 0.1 powoduje wzrost stężenia K+ o 0.5-1.2 mmol/l,
- stężenie K+ w płynie kropl. we wlewie zwiększamy o 20-40 mmol/l,
- w ciągu doby nie przekraczać dawki 2 mmol/kg mc ?.
2. Leczenie p/bakteryjne (przy podejrzeniu tej etiologii).
3. Dieta:
a) ograniczenie stosowania laktozy w biegunkach wskazane na kilka dni,
b) przy nasilonej biegunce niezależnie od etiologii mieszanki z ograniczoną zawartością laktozy,
c) dieta właściwa dla wieku po powrocie łaknienia.

Po poprawie – nawadnianie drogą doustną – 2 etapy:
· uzupełnienie niedoborów,
· uzupełnienie dołączających się strat.

Gastrolit podaje się:
· niemowlęta – w pierwszych 4-6 godzinach 50-100 ml/kg mc (w zależności od odwodnienia), a następnie ok. 10 ml/kg mc po każdym płynnym stolcu,
· dzieci 2-3 letnie – przez pierwsze 4 godziny 50 ml/kg mc, potem 10 ml/kg mc.

Ograniczenie nawadniania doustnego:
· ciężki stan ogólny,
· uporczywe wymioty.

Nowy schemat nawadniania i.v.:
1. odwodnienie ze wstrząsem:
- 5% albuminy lub roztwór Ringera,
- 20 ml/kg mc/30-60’,
- dalej jak w ciężkim,
2. odwodnienie ciężkie:
- 1 ml/kg mc NaHCO3 4:1,
Ż
- roztwór Ringera 40-60 ml/kg mc/godzinę
Ż
70 ml/kg mc/8 godzin 5% Glc
1.5 ml/kg mc 10% NaCl
1-2 ml/kg mc 8.4% NaHCO3
0.75 ml/kg mc 15% KCl

Leczenie przyczynowe – z reguły niepotrzebne, należy je rozważyć:
· u dzieci wyniszczonych,
· u bardzo małych niemowląt < 3 m-ca życia,
· przy obecności ognisk zakażenia poza przewodem pokarmowym,
· przy obecności ropy i krwi (podejrzenie czerwonki).

Leczymy antybiotykami najczęściej:
· Shigella (Biseptol),
· Campylobacter (erytromycyna, cefalosporyna),
· Cl. difficile (wankomycyna lub metronidazol).

Smecta:
· właściwości powlekające błonę śluzową,
· zwiększa wytrzymałość śluzówki na czynniki agresywne,
· ochrania błonę śluzową,
· nie zmienia T 1/2 pasażu.

Skład wg. WHO(mmol/l):
płyn glukozowo-elektrolitowy: Gastrolit:
Glc 20.0 Glc 80.0
NaCl 3.5 Na+ 60.0
NaHCO3 2.5 K+ 20.0
KCl 1.5 Cl- 50.0
aqua dest. ad 100.0 HCO3- 30.0

Biegunka - gdy dziecko oddaje 3 lub więcej stolców w ciągu 12 godzin lub w tym samym czasie 1 stolec zawierający krew, śluz lub ropę.

Oznaczanie stolców w karcie:
| prawidłowy
/ półpłynny
__ płynny
te same linie wężykiem – z zawartością śluzu
kolor czerwony – krew
Ropa – u małych dzieci rzadko, najczęściej w zatruciach Shigella i biegunkach przewlekłych.

Etiologia:
1. bakteryjna \ u dzieci 90%
2. wirusowa /
3. pierwotniakowa \ szczególnie po przewlekłej
4. grzybicza / antybiotykoterapii

Bakterie i wirusy dzielimy na:
¨ Bezwzględnie chorobotwórcze:
np. E.coli, przecinkowiec cholery, Campylobacter, Salmonella, Shigella, rotawirusy, parwowirusy,
Niezależnie od etiologii leczenie jest zawsze jednakowe, bo biegunkę uważa się za proces samoograniczający się.

· ze względu na patomechanizm działania bakterie dzielimy na:
1. enterotoksyczne, tzn. zdolne do produkcji substancji, które przez pobudzenie cyklazy adenylanowej i ­c AMP zwiększają wydzielanie Na+ i H2O do światła jelita:
- przecinkowiec cholery,
- enterotoksyczne szczepy E.coli,
- gronkowce,
2. zdolne do adhezji, tzn. do przyczepiania się do enterocyta poprzez wydzielane toksyny i enzymy proteolityczne, ogniskowo niszczą błonę śluzową jelita,
3. zdolne do penetracji, tzn. do forsowania bariery jelitowej z przedostawaniem się do krwi i chłonki:

- Salmonella,
- Shigella,
- E.coli,
- wytwarzają endotoksyny.
Bakterie posiadające zdolność do adhezji, penetrujące = są inwazyjne.
Bakterie posiadające właściwości enterotoksyczne = są nieinwazyjne.

Mechanizm działania wirusów – ogniska niszczenia enterocytów z zanikiem mikrokosmków i obrzękiem mitochondriów.
¨ Biegunka wywołana przez bakterie względnie chorobotwórcze występują gdy:
1. bakterie te są obecne w stolcu w czasie biegunki, a nie po jej ustąpieniu,
2. bakterie te występują w przeważającej ilości,
3. stwierdzamy narastanie miana p/ciał.

Podział kliniczny biegunek:
1. Dyspepsja – niestrawność:
lekki stan biegunkowy, nie zaburzający stanu organizmu.
2. Biegunka ostra:
a) bez odwodnienia,
b) z odwodnieniem,
c) ze stanem toksycznym.

Podział patogenetyczny:
1. Sekrecyjne:
wydzielanie Na+ i H2O do jelita przy nieupośledzonym wchłanianiu.
2. Absorbcyjna (osmotyczne):
spowodowane gromadzeniem w jelicie źle wchłanialnych rozpuszczalnych substancji,
Na+ i H2O – do światła jelita, zmieniają treść z hipo- na izoosmotyczną.

Stan chorego jest skutkiem:
· odwodnienia,
· kwasicy,
· zatrucia toksynami bakterii,
· zaburzeń w składzie elektrolitów.